Cukrzyca jest zespołem chorobowym polegającym na niedoborze insuliny oraz towarzyszącym temu podwyższeniu poziomu cukru we krwi. W organizmie człowieka powoduje to szereg zaburzeń m.in. zmienia się przemiana materii, dochodzi do uszkodzenia określonych narządów, czyli tzw. późnych powikłań cukrzycy.

 

Chorobie tej możemy przypisać kilka typów. Najlepiej poznanymi są cukrzyca typu I, czyli młodzieńcza oraz cukrzyca typu II - wieku starczego. O ile pierwszy rodzaj wynika z uwarunkowań genetycznych lub szeregu czynników predysponujących o tyle II rodzaj postępuje najczęściej z winy samego chorego. O rozwoju tego rodzaju cukrzycy decydują czynniki wyzwalające takie jak nadmierne odżywianie, otyłość, brak aktywności fizycznej. Przyczyniają się one do powstania tzw. zespołu metabolicznego nazywanego też "śmiertelnym kwartetem". Charakteryzuje sie on zwiększonym wydzielaniem insuliny z trzustki, nadciśnieniem, zaburzeniami w stosunkach ilościowych cząstek o charakterze tłuszczowym (lipoprotein) w osoczu krwi oraz otyłością. Należy pamiętać o tym, że część pacjentów leczonych ma cukrzycę nie jest otyła. Dotyczy to osób ze zdiagnozowaną cukrzycą typu IIa.

 

Do pozostałych rodzajów cukrzycy zaliczamy typ LADA, czyli typ I występujący u osób po 40 r.ż. dotyczy ona osób z utrwalonym niedoborem insuliny. Kolejny typ to MODY - cukrzyca typu II u ludzi młodych. Warto tez wspomnieć o cukrzycy wtórnej (typ III), której przyczynami mogą być niektóre choroby, takie jak akromegalia czy choroba Cushinga. Coraz powszechniejsza staje się tzw. cukrzyca ciężarnych dotycząca kobiet po 35 r.ż., wieloródek, ciężarnych z nadwagą oraz kobiet rodzących dzieci o dużej masie urodzeniowej (powyzej 4,5 kg). Typ ten diagnozuje się tylko wtedy gdy podwyższony poziom cukru stwierdzono pierwszy raz w trakcie ciąży.

 

W trakcie przebiegu cukrzycy może dochodzić do szeregu powikłań. Wyróżniamy powikłania ostre, występujące rzadko jeśli pacjent po zdiagnozowaniu sumiennie stosuje się do zaleceń swojego lekarza oraz powikłania przewlekłe, którym także jesteśmy w stanie zapobiec głównie poprzez zmianę stylu życia przy jednocześnie odpowiednio prowadzonej terapii.

 

Do najważniejszych powikłań przewlekłych zaliczamy mikroangiopatie oraz makroangiopatie. Te pierwsze są charakterystyczne dla cukrzycy, polegają na odkładaniu się związków cukrowych w obrębie błon komórek budujących określone narządy, powodując ich mikrouszkodzenia. Zmiany te mogą dotyczyć nerek czego konsekwencją jest niewystępujące u ludzi zdrowych wydalanie związków białkowych z moczem. Nefropatii o której mowa towarzyszy także zwiększone ciśnienie krwi na skutek utrudnionego wydalania płynów przez mniej wydolne nerki. Do podobnych uszkodzeń może dochodzić w obrębie narządu wzroku. Zmiany takie nazywamy retinopatiami. Dla chorego może być ona odczuwana jako pojawienie się mroczków w polu widzenia, ból oczu, zaczerwienienie, stopniowa utrata wzroku, upośledzenie widzenia w nocy. Wiadomo także, że utrzymujący się stale nadmierny poziom cukru we krwi prowadzi do tzw. neuropatii objawiających się nocnymi skurczami mięsni łydek, zaburzeniami perystaltyki jelit, stad częste u osób leczących się na cukrzycę naprzemiennie występujące zaparcia oraz biegunki. Zaburzenia czucia maja także wpływ na pogorszenie odbierania bodźców słuchowych oraz dotykowych.

 

Nasuwa się pytanie jak uchronić się przed szybkim rozwojem takich powikłań? Otóż każde działanie mające na celu obniżenie poziomu cukru do wartości normalnych jest wskazane. Samo przyjmowanie tabletek czy zastrzyków z insuliny może nie wyeliminować całkowicie nadmiernego stężenia glukozy we krwi . Osoba lecząca się przewlekle na cukrzycę musi być świadoma swojej choroby, posiadać chęć do zachowania zdrowego stylu życia. Aktywność fizyczna, zbilansowana dieta, systematyczne pomiary poziomu cukru, utrzymanie prawidłowej masy ciała pomagają kontrolować chorobę oraz poprawić komfort życia. Pacjenci leczący się na cukrzycę powinni przestrzegać stałych pór przyjmowania posiłków, zadbać o to aby dieta była bogata w tzw. produkty o niskim indeksie glikemicznym, błonnik oraz nienasycone kwasy tłuszczowe. Istnieje wiele preparatów pochodzenia naturalnego, które po konsultacji z diabetologiem czy farmaceutą można włączać w codzienna dietę. Są to między innymi morwa biała, kwas alfaliponowy, chrom. Aby zapobiegać zaburzeniom związanym z aparatem wzrokowym warto zastanowić się nad stosowaniem luteiny w połączeniu z substancjami przeciwutleniającymi np. wit. A, wyciągiem z borówki czernicy, czy zeaksnatyny podobnej do związków karotenoidowych znajdujących się naturalnie w siatkówce oka. 

Mgr Marta Jędrzejczak